Lista filmów poszerzających wiedzę na temat zaburzeń hiperkinetycznych - czyli ADHD

 Gdzie warto szukać wiedzy na temat zaburzeń hiperkinetycznych?

Chciałam szczególnie polecić dwa kanały na You Tube:

 1. Psychiatra Plus - kanał w którym psychiatra dr hab. n. med. Jarosław Jóźwiak dzieli się swoją wiedzą i olbrzymim doświadczeniem.

ADHD u dzieci - różnice między chłopcami i dziewczynkami

ADHD u kobiet

ADHD - nieoczywiste objawy cz.1

ADHD - nieoczywiste objawy cz.2

2. Ania Rejman - o ADHD - osoba z ADHD dzieląca się swoim doświadczeniem, w bardzo przystępny i krótki sposób opowiadająca o tym zaburzeniu oraz jak sobie z nim radzić.

Mam ADHD i co teraz? Pierwsze kroki po diagnozie

Co to jest ADHD? Najczęstsze mity!

Dlaczego chcesz, ale nie możesz

DOPAMINA - jak wpływa na motywację osób z ADHD

Pokolenie smutku i fonoholizmu, czyli jak smartfony niszczą życie dzieci i dorosłych

Fonoholizm

Kojarzycie powtarzające się sytuacje, w których nawet nie wiecie, kiedy zaczęliście "siedzieć" w telefonie i obejrzeliście 27 shortsów albo zescrollowaliście 2 km Instagrama? Kojarzycie te dzieci z przyklejonym telefonem do twarzy w sklepie, autobusie, na przerwie, podczas obiadu - no w sumie wszędzie?

Dopaminowe cukierki, które cały czas wręcza nam telefon i media ekranowe mogą odpowiadać za upadek relacji rówieśniczych i rodzinnych, rosnące statystyki depresji wśród dzieci i wszechobecny smutek, czy brak ambicji i zadowolenia z życia. Epidemia smartfonów opanowała cały świat, a większość z nas nie robi z tym nic. W dodatku bezmyślnie wkładamy smartfony w ręce dwulatków i cieszymy się, że fajnie sobie radzą. 

Wiem coś o tym - sam tak kiedyś zrobiłem... Dokąd zmierzamy i jak z tym walczyć? 

W tym filmie staram się podać odpowiedzi - klik

Created by https://codetwo.com & https://hrejterzy.com

Usłyszeć na czas

 Zapraszamy do odsłuchania konferencji "Doceniaj, nie oceniaj" z udziałem pana Tomasza Zielińskiego.

Część 1:

https://www.youtube.com/watch?v=gUP2eA-csK0&ab_channel=G%C3%B3rnaIzba

Część 2:

https://www.youtube.com/watch?v=KG213RbSkWg

Wyślij "doceniającą" e-kartkę do bliskiej osoby - klik

Słowa, które wzmacniają

Kochany Rodzicu!

Jeśli powiesz dziecku, że przyjdzie wróżka po ząbek, który wypadł, ono Ci uwierzy.

Jeśli powiesz mu, że w grudniu przyjdzie Święty Mikołaj, ono Ci uwierzy.

Jeśli powiesz mu, że na końcu tęczy jest skarb, ono Ci uwierzy.

Jeśli powiesz mu, że jest głupie i do niczego się
nie nadaje, ono Ci uwierzy.

Więc powiedz mu i powtarzaj codziennie,
że jest inteligentne, kochane, odważne i zdolne, że sobie poradzi,

a także Ci uwierzy.

TECHNIKA POMODORO - jak planować uczenie się

Miej jasny plan, ogranicz czas, zabierz się do roboty i usuń z drogi rozproszenia, będziesz zdziwiony, ile uda Ci się osiągnąć!

Co to jest technika Pomodoro?

To bardzo prosta i jednocześnie bardzo efektywna technika zarządzania swoim czasem.

Czy to ma coś wspólnego z Włochami i pomidorem? Owszem. Twórcą tej techniki jest Włoch, Francesco Cirillo. Natomiast nazwa pochodzi od kuchennego czasomierza w kształcie pomidora (zdjęcie poniżej).

Technika Pomodoro to bardzo prosta technika zarządzania czasem, którą można zastosować niemalże od zaraz. Wystarczy, że przeczytasz poniższe wskazówki.

Jakie narzędzia są potrzebne?

· lista zadań – w formie papierowej lub elektronicznej

· długopis – zbędny w przypadku listy w formie elektronicznej

· czasomierz kuchenny – w zasadzie może być każde urządzenie, które wyda z siebie jakiś dźwięk po 25 minutach.

 

                                   

Jak zacząć korzystanie z techniki Pomodoro?

1. Stwórz przejrzystą listę zadań do wykonania w najbliższym czasie,

np.: odpiszę Krzyśkowi, zrobię ćwiczenia z matmy, posprzątam biurko, odkurzę pokój

2. Wybierz zadanie do wykonania

Cirillo proponuje, żeby na początku dnia zrobić sobie listę zadań do wykonania i posortować ją według ważności. Potem wystarczy kolejno realizować zadania, czyli wybierasz pierwsze zadanie z listy.

3. Ustaw czasomierz na 25 minut

25 minut, bo tyle trwa jedno Pomodoro, to przedział czasowy na zrealizowanie zdania w całości lub w części. Czasomierz może to być budzik, timer kuchenny lub specjalna aplikacja.

4. Wyłącz wszelkie rozpraszacze i pracuj nad zadaniem przez całe Pomodoro

Pracuj nad wykonaniem zadania do czasu, aż zadzwoni czasomierz. Nie przerywaj sobie i nie pozwól, żeby ktoś inny Ci przerwał. To tylko 25 minut. Czasomierz powinien być tak ustawiony, żebyś widział, ile czasu pozostało do końca Pomodoro.

5. Oznaczasz zadanie jako wykonane

Po upływie 25 minut z zadowoleniem oznaczasz zadanie jako wykonane. W przypadku dłuższego zdania, wymagającego więcej niż 25 minut, cieszysz się, że już część masz za sobą :)

6. Robisz sobie 5-cio minutową przerwę

Po upływie jednego Pomodoro robisz sobie obowiązkową przerwę. Ten punkt może być trudny do zrealizowania dla niektórych. W każdym razie jest to kluczowy fragment techniki Pomodoro. Najlepiej w tym czasie przeciągnąć się, przejść się po biurze, popatrzeć przez okno. Dobrze, gdy przerwa wymaga fizycznego ruchu.

7. Po 4 Pomodoro robisz sobie dłuższą przerwę

Po zakończonym czwartym Pomodoro zasługujesz na dłuższą (20-30 minut) przerwę. To jest dobry czas na zrobienie sobie herbaty, kawy czy czegoś innego do picia :) Spróbuj się zrelaksować. Możesz też w czasie tej przerwy sprawdzić pocztę, aktualności, zadzwonić gdzieś albo pobiegać po schodach w ramach ćwiczeń fizycznych.

W skrócie: ustalamy plan, ograniczamy czas, ruszamy do działania i wyłączamy rozproszenia, na koniec - przerwa.

Niektórzy stosują parę takich 25 minutowych „sesji Pomodoro” w ciągu dnia, a innym wystarcza dosłownie jedna.

Zasady w Technice Pomodoro

1. Pomodoro jest niepodzielne – Jeżeli zaczniesz nad czymś pracować to przerwę zrobisz sobie dopiero za 25 minut.

2. Jeżeli zadanie wymaga więcej niż 5-7 Pomodoro – podziel je na mniejsze części.

3. Jeżeli zadanie zajmie Ci mniej niż jedno Pomodoro – dorzuć do niego kolejne krótkie zadanie tak, żeby wypełnić całe Pomodoro

4. Kolejne Pomodoro pójdzie Ci lepiej.

5. Technika Pomodoro nie powinna być wykorzystywana w Twoim wolnym czasie – korzystaj z niego bez ograniczeń.

Dlaczego ta technika jest taka skuteczna?

Podział pracy na stosunkowo krótkie odcinki czasowe ma kilka zalet. Po pierwsze, pozwala na pracę w skupieniu. Łatwiej jest Ci się skoncentrować (i usunąć ewentualne rozpraszacze), gdy wiesz, że to tylko przez określony czas. Świadomość upływającego czasu zwiększa też Twoją wydajność, bo chcesz skończyć zadanie przed przerwą.

Po drugie, ułatwia zmotywowanie się do samej pracy i jej rozpoczęcie. Zupełnie inaczej się podchodzi do zadania z myślą, że trzeba je wykonać w całości, bez przerw, a inaczej gdy masz nad nim popracować tylko przez 25 minut.

Trzeci ważny aspekt to same przerwy. Pozwalają one na odświeżenie umysłu, na oderwanie się od tematu na chwilę. Dzięki temu nie męczysz się tak i jesteś w stanie pracować w ten sposób (z 5 min. przerwami) przez dłuższy czas w skupieniu niż w przypadku pracy bez przerw.

Więcej na temat techniki Pomodoro znajdziesz na stronie PomodoroTechnique.com

Powodzenia!

METODY SKUTECZNEGO UCZENIA SIĘ

Okres dorastania jest czasem intensywnego rozwoju, eksploracji i nauki. Dla wielu nastolatków proces edukacji staje się kluczowym elementem budowania ich przyszłości. Jednak okres dojrzewania to również czas intensywnych zmian emocjonalnych i społecznych, które mogą wpływać na skuteczność edukacyjną w tym okresie życia. Różnorodność metod nauki stanowi inspirujący krajobraz, który pomaga nastolatkom odnaleźć swoje własne, indywidualne podejścia do zdobywania wiedzy.

Wyzwania w procesie uczenia się

1. Koncentracja i motywacja: nastolatkowie mogą mieć trudności z utrzymaniem skupienia przez dłuższy czas. Rozproszenie uwagi może wynikać z wielu czynników, takich jak zmiany hormonalne czy presja społeczna. Dodatkowo niezrozumienie znaczenia nauki lub brak zainteresowania określonym przedmiotem może prowadzić do spadku motywacji. Problemy z koncentracją mogą mieć także źródło w ADHD.

2. Zmiany emocjonalne i stres: w tym okresie, zmiany hormonalne mogą wpływać na stabilność emocjonalną. Nastolatkowie mogą zmagać się z silnymi emocjami, co może prowadzić do trudności w koncentracji oraz w przyswajaniu informacji podczas nauki. Stres związany z życiem społecznym, szkolnymi wymaganiami i planowaniem przyszłości może stanowić dodatkowy czynnik obciążający.

3. Zróżnicowane style uczenia się: każdy człowiek ma swój własny styl uczenia się. Niektórzy preferują naukę wizualną, inni mogą lepiej przyswajać informacje poprzez praktyczne działania, a jeszcze inni wolą naukę poprzez słuchanie. Szkoła narzuca zwykle jeden styl uczenia się – w nieruchomej pozycji, w ciszy, z podręczników. Kiedy to możliwe, warto szukać dla siebie takiego stylu uczenia się, który odpowiada indywidualnym preferencjom.

4. Brak samodyscypliny: niezależność to jeden z ważnych elementów dojrzewania, ale jednocześnie może być wyzwaniem w uczeniu się. Brak rozwiniętej samodyscypliny w organizacji czasu, planowaniu nauki czy utrzymywaniu regularności w nauce może stanowić przeszkodę w efektywnym przyswajaniu wiedzy.

5. Dysleksja i inne specyficzne trudności w uczeniu się: dysleksja to jedno z najczęstszych zaburzeń w uczeniu się, które może wpływać na zdolność czytania, rozumienia tekstu i pisania, ale także rozumienia symboli (w matematyce, geografii), wskazywania stron świata (geografia, WF). Nastolatkowie z dysleksją mogą doświadczać trudności w rozpoznawaniu słów, co może prowadzić do frustracji i obniżenia samooceny.

Metody nauki

Każdy z nas ma swój styl uczenia się, ale warto szukać nowych rozwiązań, które nam pomogą w przyjemnym i skutecznym zdobywaniu wiedzy. Spróbuj uczyć się, słuchając przemówień lub podcastów. Najczęściej uczysz się sam/a? Zastanów się nad stworzeniem grupy do nauki i współpracą z innymi.

Każda metoda nauki jest na swój sposób dobra. Warto wiedzieć, że różne style uczenia się aktywizują różne części mózgu. Dominujący styl uczenia się zawsze będzie najlepszym sposobem przyswajania wiedzy, ale potrzebujemy też korzystać z innych stylów, aby pomóc sobie w utrzymaniu i pogłębieniu wiedzy. Pamiętaj, że każdy uczy się w swoim tempie, więc ważne jest znalezienie strategii, która działa dla Ciebie i dopasowanie jej do swoich potrzeb.

Notowanie i podkreślanie: podkreślanie ważnych fragmentów tekstu i tworzenie notatek pomaga w skupieniu się na kluczowych informacjach.

Mapy myśli: graficzne przedstawienie informacji, gdzie połączenia między różnymi koncepcjami są wyraźnie zaznaczone.

Uczenie przez nauczanie: wyjaśnianie materiału innym osobom pomaga w utrwaleniu wiedzy i zrozumieniu go na głębszym poziomie. Można tu zastosować metodę Feynmana, która mówi o wyjaśnianiu trudnych koncepcji w prosty sposób.

Metoda pomiaru interwałowego: powtarzanie materiału w ustalonych odstępach czasowych, aby utrwalić wiedzę na dłużej. Mózg potrzebuje regularnych przerw w nauce, aby przetworzyć i utrwalić nową wiedzę. Nauka 25-30 minut i 5 minut przerwy to bardzo dobrze działający model.

Uczenie aktywne: zadawanie pytań, dyskusje, rozwiązywanie problemów – aktywne angażowanie się w proces nauki.

Metoda skojarzeń: łączenie nowych informacji z tym, co już znane ułatwia mózgowi ich zapamiętanie. Dobre skojarzenia działają jak haczyki, na których mózg zaczepia nową wiedzę. Dodatkowo wpływa to też na naszą kreatywność.

Uczenie poprzez działanie: nauka poprzez praktyczne stosowanie wiedzy, rozwiązywanie problemów, eksperymentowanie.

Pomiar powtórzeń: systematyczne wracanie do nowo poznanego materiału pozwala mózgowi lepiej go przyswoić i zakodować w pamięci. Lepiej będzie przeczytać rozdział podręcznika, zrobić przerwę i znów do niego wrócić, niż usiąść nad tekstem raz, poświęcając na to więcej czasu.

Uczestnictwo w grupie: dyskusje z innymi studentami mogą pomóc w lepszym zrozumieniu materiału i zobaczeniu różnych perspektyw.

Praca głęboka (deep learning)

Jedną z najsłabszych umiejętności poznawczych u większości ludzi jest zdolność skupienia uwagi. Bardzo trudno jest zachować koncentrację w świecie, w którym jesteśmy rozpraszani kilkadziesiąt razy dziennie. Nauczenie się, jak nie przeszkadzać sobie telefonem i powiadomieniami, to jeden z najlepszych sposobów na wzmocnienie koncentracji uwagi. Nie musisz spędzać całego dnia poza zasięgiem i bez dostępu do internetu, wystarczy wyłączyć wszystko na określony czas każdego dnia.

W deep learningu chodzi o zatrzymanie niepożądanych bodźców i ochronę swojego najcenniejszego czasu przed rozpraszaczami. Niektórzy nazywają to czasem prawdziwej pracy. To moment, w którym warto wyciszyć telefon i nie zaglądać do maila. Zwyczajowi temu sprzyja przebywanie w cichym i odosobnionym miejscu, dlatego dobrze znaleźć spokojny kąt. Kluczowe jest wyznaczenie (najlepiej stałej) pory dnia na odseparowanie i naukę.

Wsparcie w kłopotach w nauce

Najważniejsze jest wsparcie i otwarcie na eksperymentowanie z różnymi metodami, a także pamiętanie, że każdy uczy się w swoim tempie. Niepowodzenia są naturalne, ale ważne jest, aby patrzeć na nie jako na szansę do nauki i rozwoju.

Zrozumienie swojego stylu uczenia: ważne jest, aby zidentyfikować, jaki sposób uczenia się działa najlepiej. Czy jest to czytanie, słuchanie, praktyczne działanie czy może coś innego? Dopasowanie metod nauki do swojego stylu uczenia może znacznie pomóc.

Tworzenie planu nauki: opracowanie planu nauki z konkretnymi celami krótko- i długoterminowymi może pomóc w skoncentrowaniu się na ważnych zadaniach i postępach.

Szukanie pomocy: nie wstydź się prosić o pomoc. Nauczyciele, koledzy z klasy, a nawet rodzice mogą pomóc zrozumieć trudne tematy lub udzielić wsparcia w nauce. Jeśli stwierdzono u Ciebie dysleksję, dyskalkulię, ADHD lub inne cechy Twojego mózgu, które mogą utrudniać przyswajanie wiedzy, możesz uzyskać skuteczną pomoc w czasie terapii pedagogicznej i specjalnie opracowanych treningów.

Odpowiednia organizacja czasu: ważne jest wyznaczenie czasu na naukę, ale również na odpoczynek, rozrywkę i inne aktywności. Regularne przerwy są ważne dla efektywnego uczenia się.

Wykorzystanie różnych metod nauki: nie każda metoda nauki będzie działać dla każdego. Warto eksperymentować z różnymi technikami, takimi jak mapy myśli, notatki, uczenie poprzez nauczanie innych itp.

Zwracanie uwagi na zdrowie psychiczne: czasami trudności w nauce mogą być spowodowane stresem, lękiem lub innymi problemami zdrowia psychicznego. Ważne jest zwrócenie uwagi na te kwestie i szukanie pomocy, jeśli jest to potrzebne.

Motywacja i cele: określenie celów krótko- i długoterminowych pomaga w znalezieniu motywacji. Może to być coś, co związane jest z pasją lub zainteresowaniami, co sprawi, że nauka stanie się bardziej angażująca.

Zdrowy styl życia: regularna aktywność fizyczna, zdrowe odżywianie i odpowiedni sen mają ogromny wpływ na umysł i zdolność uczenia się.

Tekst za: Młode Głowy

ZABURZENIA PRZETWARZANIA SŁUCHOWEGO U DZIECI – PRZYCZYNY, SYMPTOMY, TERAPIA.

Zaburzenia przetwarzania słuchowego (ang. Auditory Processing  Disorder, APD lub Central Auditory Processing Disorder CAPD), to zagadnienie stosunkowo nowe i wciąż mało poznane wśród  osób pracujących z dziećmi. Rodzice, nauczyciele coraz częściej dzielą się wrażeniem, że przybywa dzieci, które nie reagują na słowa do nich kierowane, „ jakby nie słyszały, co się do nich mówi”.  Rodzice, decydując się na badania słuchu, otrzymują diagnozę, że słuch fizjologiczny jest w normie (nie ma niedosłuchu), ale obserwują, że ich dziecko nadal funkcjonuje jak osoba lekko niedosłysząca.

Zaburzenia przetwarzania słuchowego to termin stosowany w medycynie (audiologii), psychologii, logopedii i pedagogice dla określenia zespołu objawów wynikających z nieprawidłowego funkcjonowania wyższych funkcji słuchowych. Zatem APD nie stanowią odrębnej jednostki chorobowej, ale są zespołem objawów wynikających z zaburzeń w obrębie ośrodkowej części układu słuchowego i występują pomimo prawidłowej czułości słuchu.

Etiologia zaburzeń przetwarzania słuchowego

Zaburzenia przetwarzania słuchowego wynikają z dysfunkcji w centralnej, nerwowej części układu słuchowego i objawiają się niewłaściwym przetwarzaniem bodźców słuchowych (a nie zaburzonym słyszeniem!).  Mózg osoby z CAPD (Centralnymi Zaburzeniami Przetwarzania Słuchowego) nie potrafi właściwie rozpoznawać i interpretować dźwięków, w tym dźwięków mowy. Zatem wcześniej należy wykluczyć każdego rodzaju wady czy ubytki słuchu. U dzieci z APD zarówno słuch odbiorczy, jak i przewodzeniowy są prawidłowe.

Przyczyny nie są do końca znane. Niemniej znane są czynniki ryzyka, które często pojawiały się u dzieci z CAPD. Należą do nich:

• w okresie prenatalnym: infekcje wirusowe, cytomegalia, toksoplazmoza, intoksykacja substancjami toksycznymi (alkohol, tytoń, środki odurzające, itp.);
• niedotlenienie podczas porodu (także urazy mechaniczne), wcześniactwo, wysoki poziom bilirubiny;
• w okresie postnatalnym: wady słuchu, których rehabilitacja nie przebiega prawidłowo; przewlekłe wysiękowe zapalenia ucha środkowego; przerost migdałka gardłowego; urazy głowy; nadmierna stymulacja bodźcami słuchowymi;
• dyspozycje genetyczne, w szczególności związane z opóźnionym lub zaburzonym dojrzewaniem ośrodkowego układu nerwowego.

Dr Senderski podkreśla, że niewątpliwie na wzrost liczby dzieci, które mają problemy z percepcją słuchową przy prawidłowej czułości słuchu, wpływa szybki rozwój społeczeństwa informacyjnego w ostatnich latach. Nadmierna stymulacja bodźcami wzrokowymi i słuchowymi (Internet, gry komputerowe, telewizja) powoduje, że zmienia się sposób rejestrowania, przyswajania i analizy informacji docierających do dziecka. Dzieci mają coraz większą trudność z filtrowaniem i  selekcją bodźców, co w konsekwencji uwidacznia się w problemach w zakresie koncentracji uwagi. Przyczynia się do tego również ograniczenie czasu spędzanego na bezpośrednich rozmowach dzieci z rodziną i rówieśnikami.

Diagnoza zaburzeń przetwarzania słuchowego

Diagnoza zaburzeń przetwarzania słuchowego jest diagnozą wielospecjalistyczną, tj. medyczną (audiologiczną, laryngologiczną, pediatryczną) oraz logopedyczną, pedagogiczną i psychologiczną. Omawiany syndrom można rozpoznać tylko u osób, które cechuje prawidłowy rozwój intelektualny, prawidłowy słuch fizjologiczny (konieczny wynik badania audiometrii tonalnej) oraz nie występują u nich deficyty wyższych funkcji poznawczych i językowych.

Istota zaburzeń przetwarzania słuchowego

Na zaburzenia przetwarzania słuchowego składa się zespół wielu różnorodnych symptomów. Objawy CAPD można podzielić na związane z:

• nabywaniem kompetencji językowych:
• opóźniony rozwój mowy;
• trudności z lokalizacją dźwięku;
• problemy ze zrozumieniem dłuższych poleceń i pytań, w szczególności zniekształconych przez hałas czy złą akustykę;
• zaburzone elementy prozodii mowy, np. intonacja. Mowa może być przesadnie głośna, szybka lub wolna i cicha; występuje często brak płynności wypowiedzi.
• bezpośrednią percepcją słuchową:
• skarżenie się na nadmierny hałas lub inne zakłócenia, co może skutkować nieadekwatną nadwrażliwością słuchową (wywołującą niepokój, frustrację, lęk);
• częste zmęczenie po przebywaniu w niekorzystnym akustycznie (dla dziecka) środowisku;
• zwracanie uwagi na nieistotne bodźce słuchowe;
• słaba pamięć słuchowa przejawiająca się trudnościami z prowadzeniem prawidłowej konwersacji, z uczeniem się „na pamięć”, zapamiętywaniem nowych informacji: ciągów wyrazowy i sekwencji dźwięków, np.: nazw dni tygodnia, miesięcy, pór roku, tabliczki mnożenia, wierszyków itd.;
• wolna reakcja na informacje słuchowe, dziecko potrzebuje dłuższego czasu na usłyszenie i przetworzenie informacji;
• dziecko słyszy, ale często nie rozumie wypowiedzi (słyszę, ale „powiedz mi, co to znaczy, nie rozumiem”);
• dziecko mając trudności w różnicowaniu dźwięków mowy o podobnym brzmieniu (d:t, g:k, z:s, ż:sz, w;f, dz:c) i błędnie je zapisuje.
• z psychosomatyką i zachowaniem dziecka:
• skarżenie się na częste zmęczenie i bóle głowy;
• nadruchliwość lub agresywność lub też nadmierna wrażliwość połączona z płaczliwością;
• problemy z zapamiętaniem czynności do wykonania, słabą organizacją pracy,
• częsty lęk towarzyszący czynnościom, zwłaszcza wykonywanym publicznie (np. przy tablicy, odpowiedź ustna przed klasą);
• w szkole pozostaje na uboczu, szuka spokojniejszych miejsc;
• zaburzona umiejętność skupienia się i koncentracji na zadaniu, bądź wypowiedzi;
• niska samoocena.
• (ogólnie) z nauką:
• częste rozpraszanie się i nieuwaga (zaburzona koncentracja);
• tracenie wątku wypowiedzi, skupianie się częściej na głosie nauczyciela, niż na treści;
• większe trudności ze zrozumieniem ustnych przekazów, niż pisemnych;
• trudności w wykonywaniu kilkuetapowych poleceń (szczególnie podanych w jednym zdaniu), zwłaszcza kiedy ich wykonanie jest odroczone w czasie;
• problemy z muzyką i jej percepcją, odtwarzaniem dźwięków;
• trudności w nauce języków obcych;
• obniżona koordynacja, widoczna podczas zajęć sportowych, trudności w odtworzeniem rytmu, sekwencji ruchowych;
• trudności o charakterze dyslektycznym: czytaniem, pisaniem, ortografią.

W efekcie wymienionych objawów dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego doświadczają wielu poważnych trudności w codziennym funkcjonowaniu, a w szczególności podczas nauki szkolnej. Mylą zbliżone dźwięki mowy, zniekształcają podobnie brzmiące wyrazy lub błędnie je wymawiają i zapisują. Trudności te przekładają się na trudności w czytaniu i pisaniu oraz często współwystępujące wady wymowy. Również rozumienie tekstu samodzielnie czytanego na głos bądź słuchanego stanowi dla nich problem. Dlatego też często nie rozumieją wydawanych ustnie dłuższych, złożonych poleceń i instrukcji.

Dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego charakteryzują również deficyty w zakresie uwagi  słuchowej. Nie potrafią właściwie selekcjonować dźwięków, które docierają do nich z otoczenia. Osoby z tego rodzaju problemami mają trudności w rozumieniu mowy w niekorzystnych warunkach akustycznych, szczególnie gdy równolegle mówi kilka osób, zaburzenia koncentracji, impulsywność. U wielu z tych dzieci rozpoznano wcześniej zaburzenia uwagi (ADD) lub zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), podczas gdy ich faktycznym problemem są zaburzenia uwagi słuchowej i słyszenia w hałasie.

Dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego bywają nadwrażliwe na dźwięki, drażni je hałas. Aby zrozumieć, co się dzieje w niekorzystnym akustycznie otoczeniu, muszą szczególnie skupić uwagę, czyli ponosić znaczny wysiłek. Może to powodować u nich niepokój, rozdrażnienie, zmęczenie, bóle głowy.

Z drugiej strony zdarza się także, że dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego cechuje zbyt niska wrażliwość na sygnały dźwiękowe. Obserwujemy wtedy, że próbują sobie radzić poprzez samodzielne wydawanie głośnych dźwięków (podniesiony ton głosu, krzyk, pisk), powodowanie hałasu (pukanie, stukanie przedmiotami) czy wsłuchiwanie się w dźwięki wydawane przez urządzenia znajdujące się w pobliżu (wentylator, odkurzacz, dźwięki z placu budowy za oknem).

Dzieci dotknięte omawianym syndromem doświadczają także wielu trudności w relacjach społecznych i komunikacji. Niewłaściwie odczytują intonację usłyszanych komunikatów werbalnych, ale też trudno im odpowiednio modulować głos podczas wypowiedzi. W efekcie ich mowa jest monotonna i zbyt cicha albo za głośna i nadmiernie dynamiczna. Może to powodować nieporozumienia pomiędzy dziećmi i innymi osobami z ich otoczenia oraz ujemnie wpływać na ich odbiór w społeczności.

Wskutek opisanych problemów dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego nie czują się bezpiecznie i komfortowo w swoim otoczeniu. Pomimo wysiłku i podejmowanych prób, nie zawsze właściwie rozumieją kontekst sytuacji, w której się znajdują. Kontakty społeczne ich męczą. Mają problemy komunikacyjne oraz trudności w nauce szkolnej. Wszystko to jest dla nich źródłem permanentnego stresu i może powodować obniżenie samooceny, wycofanie oraz nieśmiałość. Nauczyciele sygnalizują brak aktywności podczas lekcji, spowolnione tempo pracy, tendencję do dekoncentracji, „zawieszania się”, wycofywania się z wykonywania zadań. Dzieci spędzając wiele godzin w szkole, przychodzą do domu i nie potrafią przypomnieć sobie, co robiły na zajęciach szkolnych, zmuszone do uczenia się materiału „od początku”.

Kategorie kliniczne

Jak wyżej zostało zaznaczone, dzieci z CAPD nie stanowią jednolitej grupy. Dr Senderski wyróżnia trzy typy zaburzeń, które zostały przedstawione na poniższej rycinie.

Wyznaczenie profilu pozwala zakwalifikować dziecko do odpowiedniej grupy i zastosować terapię ukierunkowaną na redukcję konkretnych deficytów wyższych funkcji słuchowych.

Jak pomóc dziecku z zaburzeniami przetwarzania słuchowego?

Jeżeli diagnoza potwierdzi występowanie u dziecka APD – koniecznym jest objęcie go szeroko pojętym wsparciem terapeutycznym, opartym na trzech filarach:

• Poprawa środowiska akustycznego w środowisku dziecka.
• Aktywny trening słuchowy przeprowadzany pod opieką specjalisty, którego celem jest poprawa sprawności wyższych funkcji słuchowych w oparciu o plastyczność układu nerwowego. 

Obecnie jest kilka form terapii (Metoda Tomatisa, Indywidualna Stymulacja Słuchu (IAS) Johansena, Aktywny Trening Słuchowy Neuroflow);

• Terapia pedagogiczna, logopedyczna i psychologiczna, która może pośrednio poprawić sprawność uczenia i komunikowania się dzieci z APD. 
• Jak wynika z powyższej tabeli dzieci z APD mogą mieć także deficyt integracji sensorycznej (red.), wówczas wskazane jest także terapia SI. 

Podstawową metodą terapeutyczną w przypadku omawianych zaburzeń jest tzw. indywidualny trening słuchowy. Zaburzenia przetwarzania słuchowego nie mijają wraz z wiekiem, ale towarzyszą dotkniętej nimi osobie przez całe życie. Dlatego ważne jest, by poddać je właściwym oddziaływaniom korekcyjnym.

Trening słuchowy obejmuje między innymi ćwiczenia:

• lokalizacji źródła dźwięków;
• rozpoznawania dźwięków;
• różnicowania głośności, długości i wysokości dźwięków;
• zapamiętywania kolejności usłyszanych dźwięków;
• rozumienia mowy w obecności werbalnych i niewerbalnych bodźców zakłócających;
• powtarzania sekwencji słów, zdań w odpowiedniej kolejności;
• analizy i syntezy słuchowej;
• uwagi słuchowej;
• rozumienia odsłuchiwanego i samodzielnie głośno odczytywanego tekstu;
• pisania ze słuchu;
• naśladowania melodii;
• różnicowania rytmów;
• naśladowania rytmu.

Funkcjonowanie szkolne dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego

Dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego doświadczają wielu rozmaitych trudności podczas pobytu w szkole. Muszą tu bowiem funkcjonować, komunikować się i uczyć w warunkach zwiększonego hałasu, w obecności wielu bodźców akustycznych, co jest dla nich szczególnie niekorzystne. Dlatego ważne jest, aby zapewnić im możliwie największy komfort w tym zakresie.

Możemy to uczynić poprzez eliminowanie zbędnych hałasów w szkole następującymi sposobami:

• mniejsza liczebności klasy, do której uczęszcza uczeń z zaburzeniami przetwarzania słuchowego;
• zindywidualizowanie pracy z dzieckiem podczas realizacji przedmiotów, tj. muzyka, język obcy, W-F;
• tworzenie w szkole stref ciszy (wydzielone miejsca na korytarzach, gdzie mogą przebywać uczniowie, którzy potrzebują odpoczynku od bodźców słuchowych);
• zapewnienie dziecku możliwości wyciszenia się, odpoczynku od nadmiaru wrażeń akustycznych (np. specjalnie przygotowane miejsce, do którego może się udać się nawet podczas lekcji, celem krótkiego odpoczynku);
• eliminowanie z sal szkolnych urządzeń emitujących intensywne dźwięki (wentylatory, głośno tykające zegary);
• uszczelnienie drzwi i okien, aby nie przepuszczały hałasów z zewnątrz;
• eliminowanie pogłosu w salach lekcyjnych poprzez wykorzystanie tkanin, dywanów, poduszek;
• umożliwienie dziecku zajęcia dogodnego miejsca w klasie, by minimalizować ilość bodźców rozpraszających. Dziecko powinno dobrze słyszeć słowa nauczyciela.

W przypadku niektórych dzieci konieczne może być także zastosowanie cyfrowego systemu FM, wspomagającego funkcje słuchowe. Jest to urządzenie składające się z niewielkiego mikrofonu, który nosi nauczyciel oraz małej słuchawki, którą dziecko umieszcza na uchu. System ten wzmacnia głos nauczyciela i pozwala uczniowi lepiej wyróżniać go na tle wszystkich dźwięków, jakie występują w klasie podczas lekcji.

W pracy dydaktycznej z dzieckiem cierpiącym na zaburzenia przetwarzania słuchowego nauczyciel  powinien postępować zgodnie z następującymi wskazówkami:

• przekazywać wiedzę w sposób polisensoryczny, z zaangażowaniem wielu kanałów percepcji, używać wiele pomocy wizualnych, aby uczeń mógł powiązać to, co słyszy z konkretnymi obrazami;
• stosować krótkie, proste polecenia i instrukcje słowne;
• kontrolować, czy dziecko rozumie wydane ustnie polecenia i instrukcje;
• nie odpytywać ucznia z czytania głośnego, recytowania, śpiewania w obecności całej klasy;
• kilkakrotnie powtarzać ustne pytania, polecenia i dawać dziecku więcej czasu na reakcję;
• przeznaczać uczniowi więcej czasu na zbudowanie dłuższych wypowiedzi językowych i pisemnych.

Zaburzenia przetwarzania słuchowego sprawiają dziecku trudności w nauce pisania, opanowaniu ortografii, nauce czytania, nabywaniu nowego słownictwa, zapamiętywaniu sekwencji słów (dni tygodnia, miesiące, kolejność liczb, kolejność liter w alfabecie, tabliczka mnożenia, kolejność wydarzeń historycznych). Dlatego należy uwzględniać ten syndrom na wszystkich przedmiotach szkolnych, a w szczególności podczas lekcji języka polskiego, muzyki, matematyki, języka obcego.

Ze względu na duże obciążenie emocjonalne i permanentny stres, jakich doświadczają uczniowie z zaburzeniami przetwarzania słuchowego, konieczne jest także podejmowanie działań stymulujących ich motywację do nauki, podnoszących samoocenę, wzmacniających pozycję w grupie rówieśniczej. W tym celu, w codziennej pracy z uczniem cierpiącym na omawiany syndrom należy bazować na wzmocnieniach pozytywnych i umożliwiać mu odnoszenie sukcesów adekwatnie do wkładanego wysiłku. Nie powinno się  gorzej oceniać ani zawstydzać takiego dziecka z powodu wolniejszego tempa pracy czy błędów popełnianych w trakcie nauki opartej na kanale słuchowym.

Co może zrobić rodzic dziecka z zaburzeniami przetwarzania słuchowego, by pomóc mu w codziennym życiu?

• W miarę możliwości należy zredukować wszelkie niepotrzebne szumy i hałasy w domu. Dziecko powinno patrzeć na Ciebie, gdy mówisz;
• Zwracać się do dziecka za pomocą prostych zdań, mów nieco spokojniej, w wolniejszym tempie. Za każdym razem upewniać się, czy dziecko właściwie zrozumiało polecenie;
• Zapewnić dziecku spokojne miejsce, w którym w ciszy może odrabiać lekcje i uczyć się. Najważniejsze jednak, żeby budować w dziecku poczucie własnej wartości;
• Trafna diagnoza i adekwatne, wczesne wprowadzenie terapii pozwolą uniknąć wielu problemów szkolnych i wychowawczych, zaoszczędzą dzieciom przykrych doświadczeń oraz umożliwią im pełny rozwój intelektualny i emocjonalny.

Należy pamiętać, że w terapii dziecka cierpiącego na zaburzenia przetwarzania słuchowego mogą uczestniczyć logopeda, neurologopeda, psycholog, pedagog, terapeuta pedagogiczny. Należy ją rozpocząć jak najszybciej, prowadzić systematycznie, w bezpiecznej, przyjaznej dla dziecka atmosferze. Ważne jest także zaangażowanie w proces rehabilitacji domu rodzinnego i szkoły dziecka, aby zalecone przez specjalistów ćwiczenia były wykonywane także w tych miejscach.

Artykuł powstał w oparciu o następujące materiały:

1. Senderski A.: „Rozpoznawanie i postępowanie w zaburzeniach przetwarzania słuchowego u dzieci”
2. Senderski A.: „Diagnoza i terapia Zaburzeń Przetwarzania Słuchowego APD według metody Neuroflow Aktywny trening słuchowy”. Materiały szkoleniowe.
3. Borowiecka R. (2015): „Dziecko w równowadze. Koordynacja i słuch. Program ćwiczeń integracji międzypółkulowej dla dzieci z Zaburzeniami Przetwarzania Słuchowego (APD)”.
4. Skoczylas A. (2019). „Lingwistyczne aspekty zaburzeń przetwarzania słuchowego u dzieci i ich rehabilitacja z perspektywy logopedy.” Nowa Audiofonologia, 7(4), 51-57.
5. Rostkowska, J. (2019). Aktywny Trening Słuchowy – element terapii pacjentów z zaburzeniami przetwarzania słuchowego (APD). Nowa Audiofonologia, 3(4), 39-43.
6. Bieńkowska I, Polok K.: „Centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego a nabywanie kompetencji językowych w zakresie języka obcego”. Dostępny w Internecie: https://repozytorium.uwb.edu.pl
7. https://pedagogika-specjalna.edu.pl

Za autorem: mgr Monika Postuła – pedagog, terapeuta pedagogiczny, provider Neuroflow